Dünyanin 7 harikalarindan bir tanesinin de Bodrum'da
bulundugunu biliyor muydunuz?
Bodrum'un eski ismi Halikarnas idi.
Halikarnaslilarin en meshurlari arasinda tarihci Herodot ve Kallimachos bulunmaktadir. Bir baska meshur Halikarnasli ise Halikarnas reisi II. Mozolos'dur (m.ö.377den 353'e kadar kral idi). Mozolos'un ölümden 20 sene sonra büyük Iskender cesur askerleriyle geldi cünkü korkunc bir plani vardi. Bu güzel sehri kesfetmek istedi cünkü Halikarnas Fars Imparatorlugun bir kismiydi. Ve Iskender Farslari galiba hic sevmemisti.
Mozolos Halikarnas'ta bir mezarlik yaptirdi ki, o 49 m yüksekligindeydi. Bunu esi Artemisia icin yaptirdi. Esi ayni zamanda onun kiz kardesi idi. Mozolos'un Artemisia icin ihtisamli bir mezar yaptirmis olmasi ne anlama geliyordu? Artemisia'yi cok sevdigi mi yoksa...?
Halikarnas'taki bu Mozole dünyanin 7 harikalarindan birisiydi. Kare seklindeydi, kocaman bir zemine sahipti. 36 kolon üstünde damini tasidi. Damin üstünde tastan 4 tane at, bir at arabasi, Mozolos ve esi Artemisia'i temsil eden iki tane de heykel bulunuyordu. Zemin Karyan tipi, kolonlar Yunan tipi ve dam Misir tipi yani piramidlere benzetilmeye calisilmis.
Priene'li Pytheos ve Pharos'lu Satyros bu eseri yarattilar. Zeminin dört tarafina araba yarislari, Herakles ve savas eden Amazonlar mermer rölief olarak oyuldu.
Bu muhtesem Mozole 1500 sene boyunca sag kaldi fakat 13. yüzyilda depremler tarafindan yerle bir oldu. 200 sene sonra Sevalie askerler gelip enkazdaki taslari aldilar ve Petronium olarak adlandirilan Bodrum kalesini insaa ettiler. Bodrum kalesi dünyanin 5. harikasinin bir nevi metamorfozu (degisimi) olarak adlandirilabilir. Sonra Ingiliz arkeologlar gelip en güzel kalintilari arayip topladilar ve onlari son yurtlari olarak British Müzesi'nde sergilediler. Onlarin arasinda Amazon röliefleri ve heykelleri vardi. Türk sairlerinden Cevat Sakir Ingiliz kralice Elizabet'e bir mektup yazdi. Güzel Mozole kalintilarinin soguk sisli ve yagmurlu Londra British müzesinde yeterince rahat ve mutlu oldugundan süphesi oldugunu ifade eden bir mektup yazmis. Cevap olarak ona kaygilarinin ciddiye alindigini ve bunun icin kalinti iceren odalarin masmavi boyandigi bildiriliyordu.
Burada British Müzesi 'ne bir link.
Bu British Müzesi'nin ana sayfasinda "Compass" tiklayarak arama satirina gelip "Mausoleum" yazdiginiz takdirde 6 tane sergi parcasini tarifleri ile birlikte bulabilirsiniz.
Orada cok güzel bir parca buldum: Herakles ve Amazonlarin güresi. (tiklarsaniz büyütürsünüz)
Bu rölief sahnesi söyle aciklaniyor (ingilizce):
This
is one of the most interesting sections of the Amazonomachy frieze, though
one of the least well-preserved. It shows the hero Herakles grasping a
kneeling Amazon - possibly Hippolyte, their queen - by her hair, while he
swings his knotted-club behind his head ready to strike her. The Amazon
tries to release herself from his grasp in a twisting movement that causes
her cloak to billow over her head.
Tercümesi:
Bu süs kusaginin parcalari fazla saglam kalmamalarina ragmen özellikle bu kisimda Amazonlara karsi savasin en enteresan manzarasi bulunuyor. Herakles kahramani diz cöktügü Amazonun saclarini siki tutarak onu öldürmek icin ahsap sopasini basinin arkasinda sallamis olarak gösteriliyor. Bu Amazon kralicesi Hippolyte olabilir. Amazon siki tutumdan kurtulmak icin dönmeye ugrasiyor ki kiyafeti basin üzerinde dalgalaniyor.
Amazonlar mitolojide sadece savasci bayanlardan olusan bir kavmdi. Ok ve yayi mükemmel kullanabilmeleri icin sol gögüsleri kaldirilmis. Büyük Iskender Amazon kralicesine sözde bir cocuk "hediye" etmistigi oldugu halde Amazonlar da Herakles gibi bir efsanedir.
Mozole'nin
resimleri var mi, onu nasil hayal edebiliriz?
Buyurun:
En güzel resmi Bill Munn'in web sayfasinda buldum:
Onun Homepage'i icinde dünyanin 7 harikalalarin resimlerini bulabilirsiniz. Ayrica Amytis hakkinda güzel bir hikaye ve mükemmel resimleri de görebilirsiniz.
Mozolemize geri dönünce:
Mozole'nin catisi üstünde tek aksli savas arabasinin heykeli ve 4 at bulunmaktaydi. Onlari 44 metre yükseklikte iyi görebilmek icin atlarin yüksekligini 5 metre ve uzunlugunu 6,50 m yaptilar. Her at 2 ya da üc parcadan olusturulmus olsa da isciler bu tonlarca agirliktaki parcalari Mozole'nin tepesine cikartmak zorundaydilar. At heykelerinden bir tanesi Londra'daki British Müzesinde sergilendi (linkeye bak).
Bugün Mozole'nin eski yerinde ise Bodrum'da kücük bir müze bulunmaktadir. Onun görüntüsü söyle:
Mozole'nin hikayesi bu kadar.
Simdi sormak istedigim 2 soru var:
Bir: Halikarnas kelimesi ne anlama geliyor? Cevabi daha bulamadim. Bunu bilen varsa ve bana bildirirse sevinirim.
Iki: Bodrum'un adi nereden geliyor?
Saint Jean Sövaliyeleri insaa ettikleri kaleyi Petronium olarak adlandirdilar (Latince). Bu isim peygamber Isa'nin elcisi Petrus'tan alindi. Kalenin ismi Petrus evi veya Petrus kalesi anlamindadir. Daha sonra ülkeyi fetheden Osmanlilar bu Petronium terimini "Petrum" olarak telaffuz ettiler. "On Seafaring" kitabinda Amiral Piri Reis, Petrum sehrini Bodurum'u olarak adlandirdi. Bundan sonra sehrin ismi "Bodrum" oldu. Piri'nin meshur haritasini 10 Milyon TL'nin arka tarafinda bulabilirsiniz.
Özet olarak Bodrum'un anlami bodrum (alt kat) degil, Petrus'un evi veya Petrus'un kalesidir.
